Gemeenten versnellen gebiedsontwikkeling met digitalisering | PROVADA 2026
Wat kan de Samenwerkingsagenda Toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling in de praktijk betekenen voor steden, gebieden, regio’s en markt? Op de vastgoedbeurs PROVADA 2026 maakte een uitgebreid programma dat concreet zichtbaar. Diverse gemeenten vertelden hoe zij, in samenwerking met andere overheden, markt, corporaties en kennisinstellingen, de woningbouwopgave sneller en integraler aanvliegen.
Gemeenten delen praktijkervaringen met gebiedsontwikkeling
Verspreid over de beursdagen (9-11 juni) was de Samenwerkingsagenda via bijdragen van onder andere IOP en DMI betrokken bij zo’n twintig programmaonderdelen. Daarbij stonden verschillende thema’s van de agenda centraal, zoals industriële woningbouw, CO2-reductie en digitalisering. Op de eerste dag stapten diverse gemeenten het podium op om te vertellen over de ervaringen in hun stad.
Tijdens de sessie ‘Samenwerken aan gebiedsontwikkeling en digitale stedelijke planning in de praktijk’ waren dat Rotterdam, Groningen, Eindhoven en Helmond, onder leiding van Arjan Spruijt (DMI). Deze steden zijn volop in beweging, en creëren met behulp van digitalisering nieuwe manieren van samenwerken die leiden tot meer uitvoeringskracht.
Goedkoper en sneller gebiedsontwikkeling in Helmond
Nog niet zo lang geleden waren gebiedsontwikkelingen in Helmond kostbare trajecten met lange doorlooptijden. Afhankelijk van externe adviseurs, met losse adviezen per beleidsthema. “Nu kunnen we het zelf”, vertelde Daniel de Klein van deze gemeente. “We kijken er integraal naar vanuit verschillende disciplines. En we voeren realtime wijzigingen door, die ook nog meteen kunnen worden doorgerekend.”
Dat gebeurt allemaal op een voorspellend digital twin platform voor integrale en interactieve stedelijke planvorming: een digitale versie van Helmond, gebaseerd op data en simulaties. Daarmee wordt zichtbaar:
- Wat mogelijk is in een gebied
- Waar belemmeringen zitten
- Wat de impact van plannen is
Is het lastig om al die verschillende beleidsdomeinen binnen de gemeente hierin mee te krijgen? “Je moet mensen ervan overtuigen dat niet iedereen voor een 10 hoeft te gaan. Een 8 is ook goed, als je daarmee een ander domein van een 5 naar een 7 helpt. Dat is de kern van die integrale aanpak.”
Groningen: van versnipperd naar integraal
Een brij aan beleid. Daarmee worstelde gemeente Groningen. Voor elk beleidsdomein een eigen boekje, ontwikkeld los van de andere beleidsdomeinen. “Bij een gebiedsontwikkeling moet je vervolgens al die boekjes gebruiken”, aldus Mary Jorritsma. “Daar kom je niet doorheen. Bovendien komen de collega’s van de verschillende beleidsdomeinen in gevecht met elkaar. Dat moest anders.” Ook in Groningen lijkt de oplossing te bestaan uit een digital twin. Daarop zie je niet alleen de doorvertaling van alle ‘boekjes’, maar vooral ook de impact van een specifiek plan op de omgeving. “Daarmee komt iedereen uit die gevechtsmodus, en draait mee in de modus van integrale creativiteit en samenwerking. We hebben dit uitgeprobeerd bij ons deelplan De Held III. Dat kostte ons vervolgens niet de gebruikelijke zes jaar, maar slechts één jaar. Kortom: dit lijkt te werken.”
Digitalisering versnelt Rotterdamse woningbouw
Tijdens diezelfde sessie kwamen ook Rotterdam en Eindhoven aan bod. Voor die laatste stad presenteerde Shervin Azadi van TU Eindhoven ‘Urban Planning Reimagined’. Namens Rotterdam waren er meerdere sprekers:
- Liese Vonk vertelde o.a. over het zelf ontwikkelde besluitvormingsmodel, dat inzichtelijk maakt wie waar in het proces welke data nodig heeft. (Lees hier het interview met Liese over de opgaven in Rotterdam)
- Roland van der Heijden stipte het gebruik van diverse informatiemodellen in zijn gemeente aan, en de ontwikkeling van een ‘Appstore Plus’ vol toepassingen.
- Hiske van den Broek onthulde met de tool ‘Roofscape’ de verborgen mogelijkheden op daken. “Die bieden extra oppervlakte om alle opgaven, zoals waterretentie en de energietransitie, de ruimte te geven.”
Aan het begin van deze bijeenkomst had Mattijs Rommelse uit Rotterdam de vraag gesteld: waarom deze sessie? Om aan het eind zelf het antwoord te geven: “Digitalisering bepaalt of we straks genoeg woningen kunnen bouwen. Het is de knop die we nu aan moeten zetten, om de woonopgave sneller op te lossen.”
Het verhaal van enkele van deze sprekers beluister je via deze podcast.
Den Haag: digitalisering in gebiedsontwikkeling
Een andere sessie zoomde specifiek in op Den Haag. Daar passen ze diverse werklijnen uit de Samenwerkingsagenda al toe, zoals digitalisering, industrieel bouwen en sociale duurzaamheid. Dat gebeurt binnen de omvangrijke gebiedsontwikkelingen Binckhorst en Den Haag Zuidwest, aldus Thimo de Nijs (zie foto onder links). “Digitalisering vergelijken wij in Den Haag met een Ferrari die stilstaat op de oprit. Wij hebben al veel geïnvesteerd en het oogt veelbelovend, maar het komt onvoldoende in beweging. De eigen processen zijn nog niet allemaal gedigitaliseerd. Dat biedt kansen om stappen te zetten, ook in de samenwerking met ontwikkelende partijen. Met hen willen we data kunnen uitwisselen om ontwikkelingen te versnellen.”
Doorontwikkelen en opschalen van oplossingen
Ruben Visser van de Samenwerkingsagenda (zie foto onder rechts) wees tijdens de Haagse sessie op bestaand aanbod van instrumenten en innovaties. “Bij industrieel bouwen is er bijvoorbeeld al een ‘fast lane’ voor vergunningen. En innovaties (welke?) zijn we aan het doorontwikkelen. Met een community of practise zetten we bij uitstek daarop in. Daarna schalen we het op naar de rest van Nederland. Daarbij willen we afspraken maken met gemeenten om dat aanbod en die innovaties dan ook echt te gaan gebruiken. Duizend bloemen bloeien, maar je moet alleen de juiste plukken. Van het Rijk mogen we op dat moment verwachten dat de middelen en de experts klaar staan om daarbij te helpen.”
De discussies die na de verschillende sessies volop losbrandden, in de zaal en erbuiten, maakten duidelijk dat de concrete voorbeelden van gemeenten inspireren tot het samen zetten van volgende stappen.
