Den Haag versnelt gebiedsontwikkeling met digitalisering
De gemeente Den Haag werkt aan meerdere grote gebiedsontwikkelingen tegelijk. Digitalisering is daarbij een middel om processen te versnellen en de gebiedsontwikkeling veel meer vanuit een integraal perspectief te benaderen. Maar hoe werkt dat? En hoe kan de Samenwerkingsagenda daarbij helpen? Thimo de Nijs, Programmamanager Toekomstbestendig Bouwen in Den Haag, over zijn ervaringen en verwachtingen.
Waarom tempo maken in Den Haag lastig is
In de gebiedsontwikkelingen Binckhorst en het aanpalende Central Innovation District (CID) zijn ruim 30.000 woningen gepland. Zo’n 10% meer staan er op de rol voor de verderop gelegen wederopbouwwijk Den Haag Zuidwest, waar ook nog eens een groot aantal oudere woningen gerenoveerd wordt. De opgaven zijn omvangrijk en complex, waardoor het lastig is om tempo te maken in de gebiedsontwikkeling. In de Binckhorst en het CID spelen bijvoorbeeld problemen rondom klimaatadaptatie en drukte in de ondergrond. In Den Haag Zuidwest ligt de uitdaging vooral op het gebied van sociale duurzaamheid en leefbaarheid.
Digitalisering helpt Den Haag sneller keuzes maken
Om toch vaart te maken en de gebiedsontwikkelingen in samenhang aan te kunnen pakken, zet Den Haag onder meer in op digitalisering. “We bevinden ons op een aantal onderdelen nog wel in een pilot fase”, vertelt Thimo. “Maar we hebben behoorlijk helder voor ogen waar we winst kunnen behalen. Het gebruik van een digital twin, dus een digitaal model van de stad, brengt in beeld wat de impact is vanuit verschillende beleidsdomeinen in hetzelfde gebied. Dan blijkt bijvoorbeeld dat het maximaal vasthouden aan parkeernormen afbreuk doet aan de gewenste hoeveelheid groen. De betrokken beleidscollega’s kunnen daar via de digital twin samen naar kijken en tot afspraken en oplossingen komen. Je bereikt dus sneller een optimum tussen verschillende beleidsterreinen binnen de gebiedsontwikkeling.”
Gedeeld inzicht verbetert samenwerking tussen partijen
Naar buiten toe helpt het digitale model van de stad zeker ook. “Het stelt je in staat om tot een gedeelde werkelijkheid met ontwikkelaars te komen, bijvoorbeeld over de druk op de ondergrond van een gebied. En dan helpt het om vooraf goede afspraken te maken. Die stap hoef je later niet opnieuw te zetten.” Verderop in het proces komt het digitale model van de stad eveneens van pas. Het laat bewoners immers letterlijk zien wat de plannen betekenen voor hun leefomgeving. “Een 3D-weergave is veel beeldender dan een plattegrond. Ook kun je gemakkelijk verschillende varianten en de consequenties ervan laten zien. De helderheid die zo ontstaat, is prettig voor bewoners. En ook dat kan zorgen voor een versnelling in die fase van een ontwikkeling.”
Digitalisering vraagt om verandering binnen de gemeente
Keerzijde van digitalisering is dat het nogal wat vergt van de gemeentelijke organisatie, zoals:
Goed inleesbare plankaarten
BIM-modellen die in de digital twin passen
Goed functionerende, bijbehorende IT-structuur
Ambtenaren die zich intern aan bepaalde standaarden houden
“In feite is het een grote organisatieverandering”, constateert Thimo. “Het vraagt veel van alle betrokkenen, daarover moet je eerlijk zijn. Maar natuurlijk is niemand tegen versnelling. Als je het stap voor stap doet, en intern laat zien dat die versnelling in het proces echt mogelijk is, dan krijg je mensen wel mee. Een duidelijke visie helpt natuurlijk ook. Met elkaar even stilstaan aan de voorkant; duidelijk maken waarom je dit als organisatie echt wil en wat het oplevert.”
Samenwerkingsagenda ondersteunt met kennis en expertise
Wat hebben Thimo en gemeente Den Haag bij dit alles aan de Samenwerkingsagenda? “Dankzij de Samenwerkingsagenda kun je net wat meer expertise invliegen. En het maakt financiële middelen beschikbaar. Daardoor is het voor een gemeente aantrekkelijk om mee te doen met de doelstellingen van de agenda. Daarnaast hoop ik ook te worden ontzorgd doordat kennis veel actiever wordt gedeeld. Dat geldt niet alleen voor digitalisering, maar eigenlijk voor alle onderwerpen in de werklijnen van de Samenwerkingsagenda. Voor ons is sociale duurzaamheid bijvoorbeeld ook belangrijk. In de Binckhorst realiseren we veel hoogbouw. Hoe zorg je er dan voor dat mensen elkaar toch kunnen ontmoeten? Wij willen 3% van de ruimte daarvoor inzetten. Maar hoe werk je dat in de praktijk uit? Ik hoor dan via een collega dat andere gemeenten daar al verder in zijn, via het concept van verticale buurten. Typisch een voorbeeld van kennis die via de Samenwerkingsagenda verspreid en ondersteund kan worden.”
Van lokale ervaring naar bredere toepassing
Op termijn ziet Thimo de waarde van de Samenwerkingsagenda verder toenemen. Hij maakt daarbij een historische vergelijking. “In Nederland hebben we een traditie in de wisselwerking tussen nationaal en lokaal beleid. Denk aan de Winkeltijdenwet, of de Woningwet. Die kwamen voort uit gemeentelijke verordeningen die inwoners beschermden tegen te lange werkdagen en slechte woonomstandigheden. Het Rijk wilde dat uniformeren en legde het vast in wetgeving. De Samenwerkingsagenda kan daar een laagdrempelige variant op zijn. Een manier om van elkaar te leren en goede initiatieven op te schalen tot nationale handreikingen, en wellicht regelgeving. Dan hoeven we het als gemeenten niet allemaal zelf te bedenken. Dat zal helpen om de grote opgaven waar we voor staan versneld op te lossen.”
Zo laat Den Haag zien hoe digitalisering helpt om voor gebiedsontwikkeling sneller tot gezamenlijke keuzes en werkbare oplossingen te komen!
