Aftrap werklijn Integrale Duurzaamheid en EU

In april 2026 vond de aftrap plaats van van de Werklijn 1 'Integrale Duurzaamheid & EU' van de Samenwerkingsagenda Toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling. Aanwezig: een bont gezelschap koplopers vanuit overheden en marktpartijen. In het Rotterdamse Keilepand lieten zij meteen zien waar gezamenlijke energie toe kan leiden.

Knelpunten uit de praktijk samen vertalen naar heldere afspraken, standaarden en instrumenten. Dat is het doel van de zes werklijnen uit de Samenwerkingsagenda. Elke werklijn richt zich op een thema binnen toekomstbestendige gebiedsontwikkeling. Voor Werklijn 1 is dat Integrale Duurzaamheid & EU.

Integrale Duurzaamheid & EU gaat over onderwerpen zoals CO2-reductie, energie, klimaatadaptatie, water en bodem – en dat alles inclusief de bijbehorende (EU-)regelgeving. Hoe pas je al deze opgaven op de juiste manier in bij een gebiedsontwikkeling? De verkenner van Werklijn 1, Wout van der Heijden, legde het uit tijdens zijn inleidende presentatie. Zoals bij elke werklijn bestaat ook binnen Integrale Duurzaamheid & EU al aanbod voor betrokken partijen, dat kan worden toegepast. Denk aan subsidies, regelingen en de inzet van experts. Daarnaast ligt de focus op de ontwikkeling van concrete modules, zoals (a) een EU-proof Programma van Eisen, (b) een Werkwijze Gebiedsgericht Beleid en (c) Whole Life Carbon gestuurd ontwikkelen. Tot slot is het een kwestie van kennisdelen: opgedane kennis uitwisselen en toepassen in publiek-private samenwerkingen.

De aanwezige koplopers deden hun reputatie eer aan door continu kritische vragen te stellen. Bij de Samenwerkingsagenda zijn nu 36 gemeenten aangehaakt, hoe zit het met de rest? “Die worden ook nadrukkelijk betrokken”, aldus Wout. “Want we gaan opschalen en kennis ontsluiten met hulp van Platform31, Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling en een landelijk expertisecentrum.” Andere vraag: hoe zit het met de toepassing van bovenwettelijke eisen bij gebieden enerzijds en gebouwen anderzijds? Antwoord: dat is één van de kwesties die we met zijn allen gaan uitvogelen. Deze en andere vragen gaven de bijeenkomst vanaf minuut één een dynamiek waar de gezamenlijke drang om oplossingen te bedenken vanaf spatte. En dat terwijl het programmaonderdeel ‘Aan de slag’ nog moest beginnen.

Voor het zover was, vatten Wout van der Heijden en Michelle van Dijk van BZK samen waar het vandaag allemaal om draaide. In de eerste plaats: je als sector binnen het thema Integrale Duurzaamheid & EU voorbereiden op de komende ontwikkelingen, met een integrale blik op inhoud en rollen. Vervolgens is het een kwestie van verkennen, verbinden en aanjagen, om uiteindelijk te komen tot coördinatie en een ontwikkelplatform.  “Vandaag willen we daarvoor input ophalen, toetsen en prioriteren. Dan kunnen we vanaf morgen gericht aan de slag.”

Voor het ophalen van input waren rondom zeven posters opgehangen. Bij elkaar vormden zij een gezamenlijke agenda, met op elke poster een idee gedestilleerd uit gesprekken met gemeenten, provincies, ontwikkelaars, beleggers en andere partijen. Gewapend met stiften en post-its trokken de aanwezigen er langs om hun meningen en suggesties toe te voegen. Ook gaven zij aan wie wil meewerken aan de uitwerking van een idee en wat de eerste stappen zouden moeten zijn. De ideeën op de posters gingen over concrete onderwerpen, zoals generiek duurzaamheidsbeleid voor gemeenten, de EU Taxonomie 2.0, het belonen van marktinnovaties in een uitvraag en de doorvertaling van nationale en EU-wetgeving naar haalbare, gebiedsgerichte PvE’s. In een mum van tijd waren alle zeven posters bedekt met plakkertjes en handgeschreven opmerkingen. Een fraai staaltje co-creatie.

In een centraal gesprek werden de reacties mondeling toegelicht. Die gingen o.a. over de mogelijkheid om ideeën te bundelen, het vooraf inventariseren van bestaande tools en kennis, het aanbrengen van de samenhang met het BBL, het belang voor ontwikkelaars van uniforme duurzaamheidseisen bij gemeenten, en over het woord ‘integraal’. Eén van de aanwezigen: “Integreren is een beter woord, want integraal is vaak onhaalbaar en gewoon niet nodig voor elke gebiedsontwikkeling. Het hangt af van de schaal. Daar moeten we een afwegingskader voor ontwikkelen.”

Kortom, genoeg input om volgende stappen te zetten. Was de trekker van Werklijn 1 er blij mee? Zeker wel, getuige Wouts afrondende woorden: “We nemen de posters mee, werken ze uit en gaan meteen aan de slag met de modules. Bedankt dat jullie je ideeën en energie hier vandaag naar toe hebben gebracht. We houden jullie uiteraard graag aangesloten. Met deze werklijn zijn we nu van de kant, en dat was precies het doel van deze bijeenkomst.”

Na een gezamenlijke maaltijd deden de aanwezigen verdere inspiratie op tijdens het evenement ‘Carbon Stories – Paris Proof Stedenbouw’, hier bekijk je de video.

Meer lezen over werklijn-verkenner Wout van der Heijden? Hier lees je het interview met hem.

Wil jij aansluiten bij de ontwikkeling van de modules voor Integrale Duurzaamheid & EU? Stuur een mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. en haak aan!