Samenwerken aan datagedreven gebiedsontwikkeling in Haarlemmermeer

Gebiedsontwikkeling gaat een stuk sneller en beter als je het op de juiste manier digitaliseert. Maar hoe doe je dat? Hoe inventariseer je met elkaar wat je wil en wat je nodig hebt? Wat zijn de dilemma’s? Belangrijke vragen. Zeker wanneer je, zoals gemeente Haarlemmermeer, voor een schaalsprong staat van 20.000 nieuwe woningen. Op zoek naar de antwoorden kwamen ambtenaren van deze gemeente op 31 maart naar de bijeenkomst ‘Samenwerken aan datagedreven gebiedsontwikkeling’.

De energie en het enthousiasme hingen al vanaf de inloop voelbaar in de lucht. Wellicht geïnspireerd door de innovatieve omgeving van de locatie (BouwLab R&Do in Haarlem). Waarschijnlijk ook door het besef dat alle betrokkenen samen aan de vooravond staan van een nieuwe aanpak. En zeker door het compacte, prikkelende programma vol sprekers én een interactief spel.

Het programma werd met veel vaart en humor gebracht. In het kort:

• Senta Modder, gemeentelijk directeur Ruimtelijke Ontwikkeling verzorgde het welkomstwoord: “Denk groot, maar zet kleine stapjes”;
• Wilfried Hoffman van BouwLab R&DO benoemde de speerpunten van de Samenwerkingsagenda Toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling: innoveren en produceren, toepassen wat werkt en dat vervolgens opschalen en borgen;
• Paul Strijp, concernstrateeg Digitale Transformatie van de gemeente: “Begin niet met de aanschaf van softwarepakketten. Bedenk wat je wil bereiken, en welke onderzoeksvraag daarbij hoort. Pas daarna speelt software een belangrijke rol”;
• Martine Ros, data-adviseur: “Als je datagedreven gaat werken, moet die data wel betrouwbaar zijn. Zorg er dus voor dat de basis op orde is.”
• Lizet Keijzers, programmamanager Schaalsprong Wonen Haarlemmermeer: “We staan voor een enorm complexe opgave, waarbij integrale sturing noodzakelijk is. Daarvoor is digitalisering een onmisbaar middel. Tegelijkertijd zit de grootste opgave niet in de techniek, maar in hoe we samenwerken.”
• Richard Derksen, programma manager IOP: “Versnellen én omarmen van complexiteit vereist datagedreven werken. In 2030 moet in 50% van alle gebiedsontwikkelingen datagedreven oplossingen worden gebruikt.”
• Caspar de Jonge, programma manager DMI: “Onthoud in ieder geval dit: integraal met digitaal. In een soort appstore gaan we data en applicaties met elkaar delen.”

Hoe kan die digitalisering in gebiedsontwikkeling er nou eigenlijk concreet uit zien? Daar gaf, met een flinke dosis zelfspot, Marieke Koopmans van gemeente Hilversum een antwoord op. Deze projectleider Infrastructuur en Openbare Ruimte gaf een vliegende demonstratie van haar digital twin: een soort digitale kaart van de gemeente. Je kan er talloze verschillende objecten en lagen op aanklikken: van grondeigendom tot (historische en actuele) luchtfoto’s, van spoorlijnen tot bomen, lantaarnpalen, kabels en leidingen. Ook kun je er eenvoudig oppervlaktes mee opmeten. Allemaal elementen die je nodig hebt voor gebiedsontwikkeling, en die de digital twin je in een oogwenk aanreikt. “Het maakt ons werk een stuk gemakkelijker en efficiënter.”

Tijdens het slot van de bijeenkomst werd zichtbaar hoe rollen, data en processen met elkaar samenhangen in gebiedsontwikkeling; sluitstuk was namelijk een interactief spel. Op de vloer een meterslange en -brede procesplaat, met daarop weergegeven o.a. de fasen van een project (van initiatief en ontwerp tot gebruik en beheer) en de rollen (van beleidsmedewerker en projectleider tot uitvoerder en beheerder). Deelnemers namen hun positie in en gingen met elkaar in gesprek. De onderlinge verbanden werden zichtbaar gemaakt door elkaar een rode draad door te geven. Zo ontstond een waar web van verbinding. “Dit helpt om elkaar te vinden en te begrijpen”, lichtte Michelle van Dijk van het ministerie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening toe. “Je komt tot elkaar door deze keten samen te doorleven. Zo ontdek je wie jou welke data moet leveren, en kom je samen datagedreven verder.”
Deze bijeenkomst werd georganiseerd door de Samenwerkingsagenda Toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling en gemeente Haarlemmermeer, en mede mogelijk gemaakt door DMI, IOP en Agenda Stad.